FANDOM


Demir Han Bey, Ajlan Beyin ölümünden sonra üç oğlundan en büyüğü. Balıkesir ve çevresini yöneten Karesi soylusu. Halk tarafından pek fazla sevilmediği kaynaklarda yazıyor.

Demir han babasının yerine Karesi emiri oldu. Bu sırada Aclan beyin ikinci oğlu Yahşi Bey Bergama'da emir idi. Üçüncü oğlu Dursun bey ise daha evvel bahsedildiği üzere Orhan gazinin yanında bulunuyordu. Bizim tarihler Demir hanın ismini zikretmeyerek İbni Aclan diye bahsederler. Bize İbni Aclan'ın Demir han olduğunu seyyah İbni Batuta ile Mesalikü'l Ebsar sahibi bildiriyorlar.

Demir han zamanında Balıkesir'i ziyaret etmiş olan İbni Batuta Emirin haylaz bir adam olduğundan ve kendi adamlarının da iyi olmadığından bahs ile Demir Han'ın kendisine ipekli elbise vermiş olduğunu seyahatnamesinde kaydederek Mesalikü'l Ebsar ve Kitabü'l -Tarif ise " Demir Han Bin Karesi "diyerek bu zattan bahseder.

payına düşen kısmını gaspetmek sureti ile kardeşini kendi aleyhine döndürmüştür (Hayrullah efendinin şu açıklaması ile Aclan Beyzade Yahşi bey'in Bergamada beylik hüküm sürmüş ve Dursun Beyle Demir han arasında ülkenin taksimi için Orhan gazinin araya girmesi ve yol göstermesi Aclan Beyin vefatından evvel memleketini üç oğlu arasında taksim ettiği fikrini uyandırıyor. Yahşi beyin bağımsız olarak Bergama emirliğinde bulunması bu düşünceyi kuvvetlendiriyor.). Demir hanın devam eden zalimliği ve haksızlığı üzerine halk ve ayan memleket veziri Hacı İl Bey ile istişare ederk Demir Hanın yerine Orhan gazi yanında bulunan ve mirastan payına düşen hissesini verilmemesinden dolayı kardeşine dargın olan Dursun bey'in geri dönmesine karar verdiler.Tebeddül-i Emaret (Emir,beylik değiştirme kararı) için karar verilen mecliste Karesi ileri gelenlerinden Evrenos ,Ece Fazıl beyler de vardı.( Erkan kaffe-i vezir-i emaret olan Hacı İl Beyin başına toplanıp Orhan gazinin himayesinde olan Dursun Beyin daveti ile mesned-i emarete getirilmesine karar verdiler.(Haber-i Sahih). Dursun Beyi Orhan Gazinin yanından emirliğe çağırmak için bazı sözü geçen kimseleri bir takım hediyeler ile gizlice Bursa'ya gönderip durumu açıkladılar.Bu şekilde olaya vakıf olan Orhan Gazi Dursun Bey'i yanına çağırarak durumu kendisine anlattı.Bir kısım halkın arzusuyla hiç bir kuvvetle istinad etmeden sadece davet üzerine Karesi Hükümetini elde edemeyeceğini anlayan dursun Bey; Orhan gazinin desteğini istedi.

Balıkesir ,Edincik ,Manyas ,Edremit taraflarını peşkeş (Özellikle hükümdarların birbirlerine sunduğu hediyeler) olarak Orhan gaziye teklif etti ve kendisinin de Pınar hisar ,Kızılca tuzla ,Ayazmend ,Bayramiç ile yetineceğini söyledi.Orhan Gazi tarafından bu teklif kabul edilerek hazırlıklardan sonra Karesi üzerine hareket edildi.Güzergâhta bulunup Rumlara tabii olan Kirmasti (Mustafa Kemal Paşa ),Mihaliç (Karacabey) kaleleri alındı.

Miladi 1337 Demir han, Orhan Beyin yaklaştığını haber alınca ,zalimliğinden dolayı karşılık için kendisine taraftar bulamadığından olacak ki bazı eşyası, aile ve çevresi ile korunaklı olan Bergama kalesine çekildi.Balıkesir'e yaklaşmış olan Orhan Gazi ; Hacı İl Bey ve Karesi ileri gelenleri ve memleketin halkı tarafından istikbal edildi.Kendisine hediyeler takdim edildi. Demir Hanın firarını haber alan Orhan Bey onu takiben Bergama üzerine yürüdü.Bergama savunması sağlam olduğundan ele geçirmek zordu. Bunu anlayan Orhan bazi kan dökülmeden işin halli ve memleketin ikisi arasında taksimini uygun görerek, Dursun Beyi yanına çağırarak " Devlet Erkânı ve üst yöneticiler seni babanın hükümetine istiyorlar,biraderinden nefret ediyorlar.Bütün memleketin ayan ve eşrafının ittifakı böyledir ki; Bergama Hisarına git,biraderini gör ve görüş,aranızda barışıklık yapın. Kardeşini sekeşlikten vazgeçir, Memleket ikinizin arasında taksim edilsin, herkes kendi hakkına razı olarak ortadan fitne ve fesat kalksın. Halk ,reaya ve fukara rahat yüzü görsün." (Heşt Beheşt'ten tercüme) diyerek iki kardeşin anlaşarak uyuşmasını emretti. (Haber-i Sahih' Orhan'ın Dursun beyi değil Hacı İl Bey ile ist düzey komutanlarını yanına çağırdığı yazılmaktadır.Cilt 1)Dursun bey bu teklifi kabul ederek kardeşi ile görüşmek ve konuşmak için Bergama Hisarının yanına sokuldu. Kardeşinin görüşmeyi uygun göreceğini ümit ediyordu. Hiç sakınmaya gerek görmeden ilerledi.Yanına Hacı İl bey ile memleket ayânları vardı.Kaleye yaklaştıkları esnada kaleden Demir Han veya başka biri tarafından atılan bir okla Dursun Bey vurularak vefat etti. Tarihler okun kardeşi Demir Han tarafından atıldığını yazıyorlar.(Dursun Bey ber hasb-i emr vacibü'l-ita'a-i Orhani ve bi'ittifakı Hacı İl Beyi ve müteeyyinan-i memleket be pay-i hisar-ı Bergama hadır-ı şüdend ve ez berader-i hod iltimas muvaceheh ber bala-yı Hisar ve tarh-ı müşavere ba yek diğer kerdend .Çün Dursun Bey ez şafa-yı hatır itimad ve ber mihr-i biraderi kerde bud ve bi mübalat ve ihtiyat ruy-i bi muvaceheh der averd.Lakin berader-i bozork ez kemal-i na mihribani ki şayi-i meyan ekser-izemanest ve bi iktida-yı adavet...Berader-i hodera ez çeşm-i rahm Dursun Bey ra helak-i sahte)(Heşt Beheşt'ten)

Orhan Gazi evladı gibi yanında büyüttüğü Dursun Bey'in ölümünden dolayı çok üzülerek ağladı. Bu hainlik Karesi ileri gelenlerini Demir Han'dan tamamiyle soğuttu.Orhan Gazinin metbuiyetini (bir hükümdara tabii olma durumu) istediler. Eğer Demir hanla orhan bey anlaşacak olursa Demir Han aleyhdarı Karesi ileri gelenlerinin mevkileri zorlaşacaktı. Bu Dursun Beyi katledilme meselesi halkı da üzmüştü. Orhan Bey bu durumdan istifade bütün Karesi emirliğini kendi beyliğine kattığını ve halkının yerlerinde kaldığını ve Demir Han'a tabii olanların katledileceklerini ilan etti. (Memalik-i Aclan külliyen feth olunmak matlubtur.Ona tabii olanlar gitsin.Bizi isteyenler burada kalsın diye nida ettrip yürüyüş ferman eyledikde" Gülşen-i Maârif'den)

Demir han Bergama kalesinde bir müddet daha dayandı.bergamalılar kendi kalelerinden başka bütün civar köy ve beldelerinin Orhan Gaziye tabiiyetini görünce çekindiler ve Demir han 'ın yanına gidip Bergamadan başka het tarafın zaptedildiğini ve buradaki savunmanın faydasızlığını kendisine anlattılar. Affı için Orhan Gazi nezdinde aracılık edeceklerini ve eğer dinlemeyecek olursa kendisi bağlayarak padişaha teslim edeceklerini makam-ı tehditte söylediler. Kale halkının desteğinden ümidini kesen Demir han çaresiz bir şekilde Orhan gazinin yanına gitmeye mecbur oldu. Kardeşinin katlinden dolayı cürmü Orhan gazi tarafından affedilen Demir Han'ın bütün memleketi elinden alınarak kendisi de Bursa'ya gönderildi. Ve iki sene daha yaşayarak Miladi 1339 'da yumrucak denilen ta'un (Veba hastalığı) illetinden vefat eyledi. Karesi'nin ele geçirilişi Hicri 737, Miladi 1337 tarihindedir.Demir Han'ın gaddar olması emirliğin ileri gelenlerinin kendisini terk etmelerine ve bu da sonucunda beyliğin elinden gitmesine sebeb olmuştur.Bergama halkı Orhan bey tarafından elde edilmese idi,Demir Han'ın mukavemet eyleyeği şüphesizdi.(Karesi oğullarının henüz parası elde edilememiştir. Galip Bey'in Germiyan Oğulları parası arasında germiyan diye okuduğu gümüş sikkenin germiyan değil demirhan olduğu anlaşılmıştır. Acaba bu para Karesi oğlu Demir Han 'a mı aittir.?Parada tarih yoktur.)

Mahkeme-i Şer'iyye sicillerinin kaydına göre Karesi oğullarının torunları zamanımıza kadar gelmiştir. Karesi evladından İmir Beyin sosyal görev gören vakıf idaresi evlatlarına şartlı olup bugüne kadar onların tasarrufunda kalmıştır. Sicillerde Karesi evladından olarak vakıf yöneticilerin isimleri bellidir.İmir bey sosyal vakfı Balıkesir'in okuflar köyünde, olup kendisi burada bir türbede yatmaktadır.Kitabü't Tarif zamanındaki Akira-Ekira yani Karesi emirinin ismi Demir han bin Karesi (Karesi oğlu Demir Han Bey )olduğunu ve bu hükümdarın Türkmen taifelerinden hangisinden olduğunun malum olmadığını yazar ,aynı eser Demir han'ın Mısır'la yazışmalarında kendisine Osman oğulları gibi (Sûratü hâze'l-mükatebeti ile 'l-meclisi's sâmi) diye hitap edildiğini beyan eder.Demir han bey 1337 yılında beyliğin başına geldiğine göre hükümdarlığın bir seneye bile varmadığı anlaşılır.Hayrullah bey miladi 1335 tarihinde Aclan Beyin vefatını yazıyor ki oğlu da aynı tarihte beyliğin başına geçiyor demektir.Fakat M 1337 yılında ittifak vardır.Tevki'i Mehmet paşanın tarihçesine göre Karesi'nin fethi 1335 yılındadır.(Türk Tarih Encümeni mecbuası no;2 ) "Mesalikü-l Ebsar " Demir han'ın asker ve ülkelerinin bolluğundan ve askerinin Orhan gazinin askerinden çok olduğundan bahsettiği gibi Demir Han'ın rumlarla yaptığı savaşlardaki ustalığından bahs ile civar rumların kendisinden korktuğunu yazar.Orhan Gazi Karesi'yi memleketine ilhak ettikten sonra ileri gelenlerden olan Hacı İl bey,Evrenos ,Ece ,Fazıl Beyleri kendi üst düzey komutanları sınıfına alarak ,Karesi valisi tayin ettiği oğlu Süleyman Paşanın emrine verdi.(Ve eyalet-i an memalik-i ra nefer zend bozorkter hod Süleyman Paşa Erzani daşet ve hemkey ümera ve leşkeran Karesi ra be-destur vali-i sabık bi-mülazemet o ber kemaşet ve zabt-ı memleket ve sipahra bedesturu bi-kabza-i ihtiyar Habı İl Bey'i ve Gazi Fazıl ve Ece Bey ve Evrenos Bey'in bazdad....Heşt Beheşt'ten)